අ'නසිටෝ චේ ගුවේරා (ස්පාඤ්ඤ උච්චාරණය: [ˈtʃe geˈβaɾa];[5] June 14,[1] 1928 – October 9, 1967), commonly known as El Che or simply Che, was an Argentine Marxist revolutionary, physician, author, intellectual, guerrilla leader, diplomat, military theorist, and major figure of the Cuban Revolution. Since his death, his stylized visage has become a ubiquitous countercultural symbol and global insignia within popular culture.[6]
1928 ජුනි 14 වෙනි දින ආර්ජන්ටිනා වේදී උපත ලද ශ්රේෂ්ට විප්ලවවාදියා. 20 වෙනි සියවසේ ජනතාවට සුවිසල බලපෑමක් හා ආකර්ශනයක් ඇතිකල දේශපාලන ප්රතිරූපය චේ ගුවෙරාය. බුවනස් අයස් විශ්වවිද්යාලයෙන් වෛද්ය උපාදිය ලත් හෙතම ලතින් ඇමරිකාව පුරා සැරිසරමින් පිඩිත ජනතාවගේ ජිවන අරගලය වෙනුවෙන් සිය තුරුණු දිවිය කැපකළ අසහාය ලතින් ඇමරිකානුවා.1954 දී ග්රන්මා යාත්රාවෙන් පිදෙල් කස්ට්රෝ ඇතුළු විප්ලව වාදීන් සමග මක්ෂිකොව සිට ගමන් අරඹා කියුබාව තුල සමාජවාදී විප්ලවය ජයග්රහණය කර එරට ජනතාවට විමුක්තිය උදාකරදිමෙන් නොනැවතුණු ඔහු බොලිවියාවේ විප්ලවීය අරගලය තුලදී සිය ජීවිතය ලෝක සමාජවාද ී උන්නතිය වෙනුවෙන් 1967 දී පුදන ලදී.
හැඳින්විම
පසු කාලීනව ලොව පුරා නොයෙක් සංස්කෘතීන්ෂණී ආකර්ෂනිය ප්රතිරෑයක වු එරන්ඩ්වෝ"චේගුවේා ආර්ජන්ටිනාවේ මාක්ස්වාදි විප්ලවවාදියෙක් , දේශපාලඥයෙක් රචකයෙක්, මුදාමතවාදීයෙක්, වෛද්යවරයෙක් මෙන්ම, ගරිල්ලානායකයෙක් ද විය.
තරැණ වෛද්ය සිසුකේ ලෙස ලතින් ඇමරිකාවේ ගමන් කර චේ එම ප්රදේශය පුරා පැතිරැනු දුප්පත්කම දැකීනේ විශාල ලෙස වෙනඩ් විය. එම ගමනේදි ඔහු ලද අත්දැකිම් නිරික්ෂණය අනුව මෙම දුප්පත්කමට සහ එම ප්රදේශයේ සමානාත්මතවයක් නැතිවීමට හේතු ලෙස ධනවාදය, නවධනවාදය හා අධිරාජ්යවාදය දුටුවේය. මෙම තත්ත්වය වෙනස් කිරිමට එකම ක්රමය ලෝක විප්ලවයක් බව ඔහු විශ්වාස කළේය.මෙම විශ්වාසය නිසා ඔහු ගෝතමාලානි සමජ විප්ලපවයට, ජනාධිපති ජාකොමෝ අර්මෙන්ඩ් ගුස්මේන් යටතේ සම්බන්ධ විය. මෙම ජනපති ඇමේරිකාවේ CIA සහය ඇතිව බලයෙන් පහ කෙරැනු අතර, මින් ගුවේරාගේ විප්ලවකාරි දෘෂ්ටිවාදය තවත් ශක්තිමත් විය. පසුව ඔහු මෙක්සිකෝවේ, ෆිඩෙල්කැඩ්ත්රෝගේ 26 වැනි ජුලි ව්යාපාරයේ වැදගත් කාර්ය භාරයක් ඉටු කාර්ය මෙහිදි ඔවුන් ඇමේරිකානු සහය ලැබු කියුබානු ඒකාධිපතියෙකු වු Fulgencio Batista බලයෙන් පහ කළහ.කියුබානු විප්ලවයෙන් පසුව ඔහු එම රජයේ ප්රධාන තනතුරැ කීයක දැරීය, ජාතික බැංකුවේ දභාපති ලෙස, උත්තරීතර නඩු පරන්නේ (විල්පවවාදි අධිකරණය මණ්ඩලයේ සහ පැරණි රජයේ සිටි සැකකාර යුධ අපරාධකරැවන් මරණයට පත්කරවීමට) කටයුතු කළේය.
කියුබානු සමාජදය වෙනුනේ ලොවනායන් හමුවීමට අතරව මේ නොකේ දේ රචන කලේය. ඔහුගේ නිකුත් කල ග්රන්ත අතර ගරිල්ල යුධක්රම මේ න්යාය සහ පුහුණුව / ක්රියාවේ යෙදවී යන උපදෙස් පෙත්ද වේ. ගුවේරා 1965 කියුබාව හැරගොස් Congo – Kinshasa හ බොලිවියාවේ විල්පලවය ඇති කිරීමට උත්සහ දැරැය එම ප්රයත්නය නිශ්පල විය. CIA හි උදව් සමග ඔහු අල්ලාගෙන පසුව මරණයට පත් කරන ලදි.
දන්නා කෙනෙක් ගැන නොදන්නා දේ – I
මේ සටහන් පෙළ ලියන්න හිතුවෙ ලෝකයට බිහිවු අතිව්ශිෂ්ඨ චරිත කීපයක් ගැන බොහොමයක් අය නොදන්නදේවල් ටිකක් ගැන කියන්නයි.
පටන් ගැන්ම සටහන් කරන්නම් යහපත් සමාජයක් අපේක්ෂා කරන හැම කොටසකගෙම(විශේෂයෙන් තරුණ කොටස් අතර) අසීමිත ආකර්ශනයට පත් සදාකාලික වීරයා අ(ර්)නෙස්ටෝ ගුවේරා ඩී ලා සෙ(ර්)නා හෙවත් අපි කවුරුත් දන්න “චේ ගුවේරා” ගෙන්.
උපන්නෙ ආජන්ටිනාවෙ රොසිරෝ වල. දිනය 1928 ජූනි 14. බොහොම අවාසනාවන්ත විදිහට ඇදුම රෝගයේ ගොදුරක් උන පුංචි “ටෙටේ“ට ඒ නිසාම අවුරුදු නවයක් වෙනකල්ම පාසැල් යන්න ලැබෙන්නෙ නැහැ. කොහොම උනත් ටෙටේ වැඩෙනවා, තමන්ව පීඩාවට පත් කරන රෝගයට අභියෝග කරමින්. රග්බි ක්රීඩාවෙත් ඔහු යෙදුන බව බොහෝ අය නොදන්නා කරුනක්.
අවුරුදු විස්සෙදි බුව(ර්)නෝස් අය(ර්)ස් වෛද්ය පාසැලට ඇතුල් වෙද්දී තරුණ අ(ර්)නෙස්ටෝගේ එකම බලාපොරොත්තුව උනේ සාර්ථක සහ දක්ෂ වෛද්යවරයෙක් වීමයි. සංචාරයට ඇති අසීමිත ආශාව නිසාම මේ කාලයේදී උතුරු ඇමරිකාවේ කි.මී 4500 ක බයිසිකල් සවාරියක් යන මේ තරුණ ඒ වගේම කඩවසම් ඉලංදාරියාගේ ජීවිතය විශාල පෙරළියකට ලක් කරන්නේ තමන්ගේ හොඳම මිත්රයා, ඇල්බ(ර්)ටෝ ග්රැනාඩෝ සමග ‘ලා පෙඩරෝසා‘වේ නැගී පුරා මාස නවයක් ලතින් ඇමරිකවේ කල සංචාරයයි.
යටත්විජිතවාදයත් කුරිරු පාළනයත් විසින් අභිමානවත් ශිශ්ඨාචාරයන් පත්කර තිබෙන තත්වය සහ වැලලෙන්නට උපන් බිමේ බිම් කඩක් අහිමි පාරම්පරික ජන කොටස් අ(ර්)නෙස්ටෝව කම්පනයට පත් කල ආකාරය මෝටර් සයිකල් දිනපොත නමින් පසුකලක මුද්රණය වූ , එම සංචාරය අතර තුර ඔහු ලියූ සටහන් සාක්ෂි දරනවා.
වෛද්ය උපාධිය සම්පූර්න කරන අ(ර්)නෙස්ටෝ ඉන්පසු යළිත් වරක් ලතින් ඇමරිකාව වටා සංචාරයක යෙදීමෙන් පසු ඔහුගේ මීලඟ නැවතුම සටහන් කරන්නේ ගෝතමාලාවෙන්. එහි සිදුවන රාජ්ය පෙරළියෙන් පසු මෙක්සිකෝවට පලා යන ඔහුගේ සැබෑ විප්ලවයකට දායක වීමේ සිහිනය සැබෑ වෙන්නේත් “චේ” යන ආදරණීය නාමයෙන් අභිෂේක ලබන්නේත් කියුබානු විප්ළවවාදීන් වන රාවුල් සහ පිදෙල් සොහොයුරන් සමග එක්වීමෙන් අනතුරුවයි.
ග්රැන්මා නැවෙන් රහසේම කියුබාවට ගොඩ බසින මේ පිරිස කියුබානු ජනතා ආශිර්වාදය මැද එවකට පැවති බැටිස්ටාගේ කෲර රජය පෙරලා දමනවා. ඉන් අනතුරුව පිදෙල්ගේ නායකත්වය යටතේ පිහිටුවනු ලබන නව රජයේ මුදල් අමාත්ය තනතුරටද ඉන් පසු කර්මාන්ත අමාත්ය තනතුරටද පත්වෙන ‘මේජර් චේ‘ කියුබානු පුරවැසිභාවයෙන් පිදුම් ලබනවා. තනතුරු පිලිබඳ අබමල් රේනුවක තැකීමක් නොකල මේ පරමාදර්ශී විප්ලවීය නායකයා ලද හැම විටකම කම්හල්, වැඩබිම් සහ ගොවිබිම් වල සිය ශ්රමය වැයකලා. කියුබාව නියෝජනය කරමින් ජාත්යන්තර සමුළු ගනනාවක්ම ඇමතූ චේ සෝවියට් රුසියාව,චීනය වැනි සමාජවාදී රටවල් මෙන්ම ශ්රී ලංකාව ඇතුළු ආසියාතික රටවල් කිහිපයකම සංචාරය කලා.
මේ අතරතුර යළිත් වරක් ක්රියාකාරීව විප්ලවයකට දායක වීමේ තදබල උවමනාව චේ ගේ සිතේ නළියමින් තිබුනා.තමා දරන ලද සියළු තනතුරුවලින් ඉල්ලා අස්වූ චේ ෆිදෙල් ඇතුළු තම මිතුරන්ටත් බිරිඳ අලෙයිඩා සහ දරුවන්ටත් දෙමව්පියන්ටත් සමුගැනීමේ ලිපි ලියා තබා අතුරුදහන් වුවා.ඉන් අනතුරුව දොස්තර රමෝන් නමින් බොළිවියාවට රහසේ ඇතුල්වන චේ එහි සියෙරා මයස්ට්රා නම් පෙදෙසේ සිට බොළිවියානු විප්ළවය ඇරඹීමට ගරිල්ලා ව්යාපාරයක් දියත් කලද එය සාර්ථක වෙන්නේ නැහැ.
1967 ඔක්තෝබර් 8, රජයේ හමුදාව සහ ගරිල්ලන් අතර යූරෝ දුර්ගයේදී ඇවිලී යන සටනේදී තුවාල ලබන චේ බොලිවියානු හමුදාව විසින් අල්ලා ගන්නවා.පසු දින ලා හිඟුවේරා නම් ගමේ අබලන් පාසැල් ගොඩ නැගිල්ලක් තුල මේ තරුන සටන්කාමියා ඝාතනය වන්නේ ජීවන මගේ 39 වන සැත්පුම් කණුවේදී.
පුද්ගළිකව සමාජවාදය පිළිබඳ මගේ උනන්දුවක්වත් නැහැ නමුත් මේ චරිතය මගේ වීරයෙක් වෙන්නෙ ඔහු තුල තිබූ මනුස්සකම, නොසැලෙන වීර්ය හා සංවේදී කම නිසාමයි. දන්නා හැම දේම ලියන්න නොහැකි උනත් මේ සටහන තුලින් මගේ අරමුණ ඉටු උනා කියලා හිතෙනවා.