මකසවදය -01
1841 ຬ කල මකස තමනග දශන උපයට නබනධනයක ලව ຌමකටස සහ එපකයරස ගන. වනත වචන වලන කයනව න පරතන යගය ලකයතවදය ගන. මකස ඓතහසක ලකයත වຩයක කය හຩනවන කනක බවටය පතවණ. ලකයතවදය කයනන වවදයටම තවත වචනයක. වවදය මගන සතර කරන ලබනන ලකය පවතනන ව පමණක බවත ඥණය යන ව වල අනත කයකතවය පතඵලයක බවතය. මකස හගලග දශනය තමනග ආරභක සථනය හයට ගතත. මකස හගලග ලක පචඉනය වදය හවත ඔහග ඥනවදය පතකෂප කළ. ඥනවຬ දශනක නතන කම හගලගන ඉවර වන. ඔහට පසස දශනය අත මවතකට පසන. ශෂඨ කලපනක කම වනවට අපට ලබන සනදෂක දශනවද හ කයතමක දශනවද.
දකව දශනවຬන කළ ලකය ධ කම වලට අථ කථනය කමය. දන අවශ වනන එය වනස කමය කය කල මකස පකශ කළ. වචන ක දශන වදය පලබඳ ඉතහසය වදගත සනසථනයක සටහන කරනව.
මකසග නතනය තබන පයගක හ දශපලන අරමණක. ඔහ දශනකයක තරක නවය, ඉතහසඥයක, සමජ දඥයක හ ආක දඥයක. ඇතතනම පයගක දශපලනයට ට වඩ ඉහල වදගත කමක වන කසම දශනකයකට ලබනන නහ.
මකසවදය-2
මල ඉඳලම මකසග යහව සහ සහකර වන ෆක එගලස පස කලයකຬ මකසවදය යනවන හනවණ දශනයට දයක වන. අප ශතවෂ වලຬ ලනන, සටලන, මඕ, සහ තවත බහ දනක මකසවදයට හ මකස-ලනන වදයට දයකතවය ຺නන. පරතන යගය පරමනවຬන වග ඔහ දශනක වවຩයක නවය. ඔහ දහතවන දහඅටවන ශත වෂවල තබණ යනතක වවදයට පකෂ වන නහ, ඒත ඔහ හතව, අප හතන ය ඉත ශල වශයන තරණය කරනන වමය සධකය කයල. ඓතහසක සවධනය අනවයනම තරණය කරනන එවන වමය සධක හත වන. ඒක හගලග ලක පනනදයට වඩ හඟක වනස. හගල පනවຬ තබන, ඓතහසක සවධනය හටගතත පත රදධත අතර ඇතවන ආතතය නස බව. එම ආතතය හຩස වනස මක නස සසඳනව. මකස අදහස තව ຺රට ගනගය. ඒත මකස කයන හයට හගල ඔවන හටගන ඉඳල තයනන. හබය හමතසසම නවය. ඉතහසය ඉຩයට ගනයන බලයට හගල කව ලක පනනය හ ලක චර ශකතය කයල. මකස කව ක උඩ යකර මක කයල. ඉතහසයට බලපනන වයන වනසම කයල මකස පකශ කළ.
අදතක සබනධත වමය වනස ඇත කරනන නහ. ඇතතටම වනන එක අනක පතතය. වමය වනස තමය අත අදතක සබනධත නමණය කරනන. මකස ශෂයනම අවධරණය කළ වනස හටගනවල ඉතහසය ඉຩයට ගනයනන සමජය තයන ආක බලග කයල.
මකසවදය -3
පරතන යගය දශනය සහ දව තනකරම නයතමකය. එම අත සයගන කයවට නමට කසම කනක ශෂයන උනන຺ උන නහ. ඒකට හතව සමජය ආක තය හඩගස තබන ආකරයය. නෂපදනය පධන වශයන පදන උන වහල කමය මතය. ඒ නස පයගක නමණ ඇසරන නෂපදනය වຌකරනන පරවසයනට අවසතවයක තබන නහ. වමය සබනධත සමජය දශනක නතවලයට දකවන එක. උදහරණයක තම ඒ. වමය, ආක හ සමක සබනධත වලට මකස හຩනවය සමජය පදනම කයල. සමජය හතන හ, එහ පවතන දශපලනක ආයතන, එහ පවතන නත, ආග සවභවය, සදචර නත කලව, දශනය හ දව ආຬ සයලලටම මකස ක සමජය උපවහය කයල. අප අලකර ගහනමණ ශලපයකට අනව නපය ගඩනගලලක ගනම. ඒ නමණය තයනව ඉතම සනදර අලකර වහලක. වහල තමය සමහරට කනකග හත එකපරටම ඇදලගනන. කට තමය අප උප වහය කයනන. ඒ උනට වහළ අහස ප ප තයනන පවන කමක නහ. ඒකට ආධරක වනව කණ. ගඩනගලලට තයනව පදන අතතවරමක. සපණ නමණයටම ආධරක වශයන. ඒ යට මකස සවස කළ සමජය නතන, අදහස ආຬ සයලලටම භතක සබනධත පහට වනබව. සමජය උපවහය ඇතතටම ඒ සමජය පදන පළඹ කරනව. මකසග මම පහຩල කමට අනව සමජය පදනම එහ උපවහය වත දකවන අනතකය බලපමය. මකස මම අනතකයකතවය පතකෂප කළ න ඔහ යනතක වවຩයක වනව. එහත පදනම සහ උපවහය අතර අනතකයක හ අපහකවຬ සබනධයක තබන බව මකස වටහ ගත නස අප ඔහ අපහක ව වຩයක වශයන හໟනවනව.
මකසවදය -4
අර අප මලන කයප ගඩනගලල පදනම ගන මකස ග ගහය තවත සතර කරන කට ගඩනගලල කණ පහටල තයනන අතතවරමක එහමත නතන පදනමක උඩ. ඒක මට තනකන යකතය. ඒ යට සමජය පදනත මට තනක තයනව. ඉතමතම යටම මටම තමය සමජය නෂපදනතතවයන කයල අප කයනන. වනත වචන වලන කයනව න සමජයට ල ඇත සවභක සපත. ඕනම සමජයක මල පදනම වය. සමජය වගය පහຩලව තරණය කරනන මයය. ඒ ආකරයනම ඒ සමජය සවභවය හ එහ සසකතය සමන වශයන තරණය කරනන එයය.
සහර කනතරය ම යපරයක කරනනත බහ. අයසලනත රටඉ වවනනත බහ. මනගලය සචරක එඩරන සතන යය දවනදර වරයන හතන යය හඟකම වනස.
ඊළඟ මටම තමය සමජය නෂපදන මග. මයන මකස අදහස කල සමජවල ධකර උපකරණ මවල යනත හ අමවය. ඉසසර කල ම කත ඇත පදසට ගය හබල වලන. දන මට බට වල සට රල දකව යද ගනනව.
දන අප කතකරනන සමජය ඊළඟ පදනම ගන.
එක තමය නෂපදන මග අයත අය. ශම භජනය හවත වඩ කම හ අයතය යන බຬම මකස හනවය නෂපදන සබනදත කයල. ය සමජයක පවතන දශපලන හ නයතමක තතවයන තරණය කරනන සමජය ඇත නෂපදන කමයය කයල දන අපට නගමනය කරනන පවන. අද අප පරන වඩවස සමජයට වඩ තරමක හ වනස යට හතනන තරමක වනස සදචර නත සගරනහ කයතමකව නතබනත තයනන නකම අකසකව නවය.
මකසවදය -5
මකස සවස කල නහ සදහටම සත ව සවභක හ වරຩ ගන. අපහකයට අනව ලකය වටහගත හක. එහත පකතය අනනත බන එය කසද තරගන අවසන කළ නහක. දනම සදකලහම පහළ මටවල සට වඩත ඉහල මට කර වධනය . මකසට අනව සදචරතමක හ ද සමජය පදනම වතන හටගත දයක. උදහරණයක හයට පරන ග සමජය ළමය කසද බຩනන කවද කයල දමපය තරණය කරන එක අහබයන වන දයක නවය. එතන තබන ගපල උරම වනන කටද කයන පශනයය. වතමන සමජය සමජ සබනධත වනස. වතමනය ඔබට ඔබග සහකර පසල ຬ හ පලලය ຬ හ පනසල, එහමත නතන බස හල එකක ຬ හබ වනනත පවන. ඊටත වඩ මකස අවධරණය කළ, හ මකකද වරຩ මකකද කයල තරණය කරන ධමයන සකස කරනන පධන වශයන සමජය පලක පනතයය කයල. මකද දනනවද, ' තක කල තබණ සයම සමජ වල ඉතහසය යන පනත අරගල වල ඉතහසයය' කයල මකස කව. වනත වචන වලන කවත ඉතහසය කයනන පධන වශයනම, 'නෂපදන මග අයත කරගනන කවද කයන එක පලබඳ පසනයක'.
ඉතහසය වනස කරනන නසසනග නතන සහ අදහස උපකර වනන නදද? ඔ සහ නහ. සමජය පදනම කරහ සමජය උපවහය තතවයනට බලපමක කළ හක බව මකස වටහ ගතත. එත සමජය උපවහයට වනමම සවຬන ඉතහසයක තයනව කයල ඔහ පළගතත නහ. පරන යගය වහල සමජය ඉඳල අද කක සමජය දකව ඓතහසක වධනය ඇතමට හතව මලක වශයනම තරණය වන සමජය පදනම තල ඇතව වනසක.
මකසවදය -6
ඉතහසය හම අවයකຩම සමජය කපපනන පනත දකක අතර ගටමක ඇතවන. පරන යගය වහල සමජය ගටම තබන නදහස පරවසය සහ වහල අතර, මධයතන යගය වඩවස සමජයຬ වඩවස සවය හ දසය අතර, ධනශවර සමජය ගටම තබන ධනවຬ පනතයය නධන පනතයය අත. ඒ අනව ගටම හටගතත නෂපදන මග අයත අයත, නෂපදන මග නත අයත අතරය. ඉහල පනත සචවන තම බලය ඇත හනන නත නස වනසක ස຺වනන පලවයකන තරය. ධනවຬ සමජයක සට කයනස සමජයක බවට පරලම ගන මකස ශෂයනම උනන຺වක දකවව. ඔහ ධනවຬ නෂපදන කමය ගන සසතරතමක ගහයක කළ. එත ඒගන මස බලනන කලන අප නසග ශමය පලබඳ මකසග අදහස ගන කතකල යතය. ශමය ගන ඊළඟ කටසන කයවම.
මකසවදය-7
කයනස වຩයක වනන කලන තරණ මකස, නස වඩකරන කට වනන මකකද කයල අධනය කළ. ක හගල පව ගහ කළ කරණක. නස සහ සවභව ධමය අත අනනය කයක හ අපහක සබනධයක තයනව කයල. නස සවභව ධමය වනස කරන කට ඔහත වනස වනව. ඒක කක වනස කරල කයනව න, නස වඩ කරන කට ඔහ සවභව ධමය සමග අනනව කයකරල එය වනස කරනව. ඒ වගම කයවලයຬ සවභව ධමයත නස සමග අනනව කයකරල ඔහග ඥඥනය වනස කරනව. ක ලයන කට මට මතක වන ට වසර කපයකට පර ජයවධන පර ශව දලය සහත උතසවය තම පඨයක. වසස බලගන පළව සදන කරන ගය මහම දයක කයනව, 'පළවත මනව හ කරනන ඕන අහස වසසට සදන වනන න'. රහණ සහදරය කව වග නස කපන ගස වනවට අප දනකලව පතය වනනතර ගත කළ නතන අපට අහස වෂපතනය ගනන නහ. 'ඔය කරනන මකකද මට කයනන, එතකට ඔය කවද කයල මම ඔයට කයනන' කයන කයනව න ඒක තමය මකසග මතය. අප වඩ කරන කමය අප ඥඥනයට බලපනව. ඒවගම අප ඥඥනයත බලපනව අප වඩ කරන කමයට. ඒක අත හ ඥඥනය අතර පවතන අනත කයක සබනධයක කයල කයනන පවන. මය නසග සභවය හ පනමය හරහ හන සතර කල හකය. අත හ ඥඥනය අතර පවතන අනත කයක සබනධයහ මලශකය පනමවදයය. ຩහට අප හතන ຩහ අප කරන කයව හ කරන කයයට කට ලස සබනධය. ඉතන එහන කයවක නතව ඉනන ඒක හම ຺කමස ඇත. ඔ, කයවක නත පදගලය එක අතකන හස පදගලයක. හගල ගන දනගන හය මල ඉඳලම. හගල සහ මකස යන දනනම වඩ කම යන ධනතමක දයක හයටත මනෂතවය නයම තතතවය සමග ඉතම කටවනම සබනධ දයක හයට සලකව. ඉතන ඒක කකරවටත ධනතමක වනන ඕනන. ඒක එහම වනවද කයල ඊළඟ කටසන කයනන.
මකසවදය-8
හගල සහ මකස යන දනනම වඩ කම යන ධනතමක දයක හයටත මනෂතවය නයම තතතවය සමග ඉතම කටවනම සබනධ දයක හයට සලකව.
ඉතන ඒක කකරවටත ධනතමක වනන ඕනන. ඒක එහම වනවද?
ධනවຬ කමය යටත කකරව සවය කරනන වනන කනකටය. ඒ අනව ඔහග ශමය ඔහගන පබහර ව දයක. නතන ඔහට අයත නත දයක.
ඉතන කකරව ඔහග වඩට ආගනතකයක වනව. ඒ එකකම තමටමත ආගනතකයක වනව. ඔහ තමගම සතතව වතන ඈත වනව. තමග නයම සවභවයන, යථතයන, තමග සතතෂයන ඈත වනව. මකස කයනව, කකරව අනසතවල කයල.
අප නනද කනක ෆකටයක වඩකල. අවර຺ සසකටත වຌ කලයක ගනප ඇහරව. එය කයනව හම දවසක ගනම උදට වඩට යන එක එයව මරනන වගය කයල. ඉතන එයට තමග වඩ එචරම එප වලන, එයට තමනවත එපවල තයනන ඇත. එයට ගනප න පනනනන බරව තබන.
පසගය දවසවල කලප කකරව තමනග අථසධක අරමදල මකලලකනන යන එකට රදධව කරප අරගලයຬ එක කකර සහදයක කව, තමන අවර຺ දහයකටත වຌකලයක අථසදක අරමදල හරහ මදල එකත කරගතත තමනග වහහ දවදදට දනනය කයල. එනස ඒක පහරගනන කයටවත ඉඩදනන බහ කයල. කපමණ ຺කමස පකශයකද!
අනව කකරව තමග ශමයත එකකම තමග ම තයත ධනශවර පනතයට මර කරනව.
1918 ຬ ඉපຩල 1883 ຬ සමගත කල හන මකස 2010 ලක වළඳ කලප සවය කරප කකර සහද ගන දකල තබන එහමය. ධනශවර කමය ඉහත සඳහන සතර කරන කරමය අනව උතතතර නස වගයව පහටවල තයන සථනය පනනවද? හමසපයන යන බදමත නස ග නස බදය සදකලහම පහළ මටවල සට වඩත ඉහල මට කර වධනය . නස මනස සත හකයව අනනතය කර ຩවන මවතක ත. මම මවත ගමන කල හක එකම සතව කටස නස පමණය.
මකසවදය-9
අප මකස ගන කත කරනකට ඒක පටන ගනන ඕන මකස ග කල ඉඳලය. පසගය ශතවෂය මද භගය පවතන සමය තතවයන වතනය. අයස දන තර සතල නෂපදන ශල පය දලහක වඩ කරනන කකරවට සදධ උන. වටප කචර අඩද කවත පຌ ළමයනට ගබන කනතවනට පව වඩ කරනන සදධ වන. ක නස වචනයන සතර කරනන බ තර නරක සමජ තතවයක හට ගතත. හගක තනවල වටපන කටසක ග බල මත ම වලන. කනතවනට වටප වනවට ගຒක වතතය යදනන සදධ වන. එයල සවය සපය නගරය වදගත කයන පරවසයනටය.
ඒ කයනන, වඩකම කකරව නනຩත බර අຩන තසනක බවට පත කළ. ඔබට තරහ යනන ඇත ක අහල. මකසටත තරහ ගය. ඉතන ක සදධ වනකට ධනශවර පනතය ළමය උණවතර නල ගත සතපගන උණස සප පහස සතත කමර වලට වල වයලන වදනය කළ. නතන කටස හතරකන යත සඛපභග අහර ල සකස වන තර පයනව වදනය කළ. අශවය ප ຬඝ සචරයකන පසස වයලන හ පයනව ගත සත සනසනන ය຺න. කයතර ඒක අසධරණද කයන එකට මකස එකඟ උනද කවත එය එගලස එකක 1848 ຬ කයනස පකශනය පලකළ. පකශනය පළවන වකය මහමය.
යරපය පර අවතරයක හලමන කරය. ඒ කයනසවදය අවතරයය.
මකසවදය-10
1848 ຬ කයනස පකශනය පලකල. පකශනය පළවන වකය මහමය.
"යරපය පර අවතරයක හලමන කරය. ඒ කයනසවදය අවතරයය."
ඒක ඇහන කට බයත හතනව. ඔ, ධනශවර පනතය බය වන. මකද දන නධන පනතය අරගල කරනන පටන ගතත. කයනස පකශනය කලවර වනන කහමද කයල බලම. කයනස වຬහ තමනග අදහස හ අරමණ හගම හල දකත. තම අරමණ ඉෂඨ කරගත හකක පවතන සමජ තතතවයන සයලලම බලහතකරයන උගව දමන පමණක බව ඔහ පසදය පකශ කරත. පලක පනතය කයනස පලවය ගන අස වව. නධන පනතයට නතවනනට කසම දයක නත. දවල හර ඔවනට ຩනගනමට ම ලකයකම ඇත. සයම රටවල කකරවන එකව! හඟක නසස ධනවຬන තවතවත පහසත කරන භණඩ හදනව, තමන අමනෂක තතවයන යටත වත වන ගමන. මකස ක හຩනවය සරකම කයල. සරකම කයන එක අප සතර කරම. කකරවක ය භණඩයක නපදවනව න ඒ භණඩයට එකතර හවමර අගයක තයනව. කකරවග වටපය නෂපදන යදනය ඒ හවමර අගයන අඩ කළත, හමතසම එකතර මදලක ඉතර වනව. මදලටය මකස ලභය කයල ක. වනත යකන කයනව න ධනවຩය සකක දගනන ඇතතටම කකරව නමණය කරප අගයකය. අනන එකට තමය සරකම කයනන. ඉතන ධනවຩය තම ලභයන කටසක අත පගධනයක යදවනව. උදහරණ හයට, තමග භණඩය තවත අඩ යදමකන නපදවල අනගතයຬ ලභය තවත වຌකරගන තනවන ඒ භණඩ නපදවන වඩපළ නකරණය කරනව. ඒක කක තකකය වග නද. ඔ ඒක තකකය වග පනව. එත කරණ වගම අනක කරණ වලຬත ධනවຩය හතන හයට නවය වඩ සදධ වනන. ඇය එහම කයනන, ධනවຬ නෂපදන කමය නසගවම අනතගතව පතරධත තයනව කයල මකස කව. ධනවදය කයනන සවයන නශක ආක කමයක. ඔ. ධනවຬ කමයම අනතගත දයක තමය. එය තමගම නශය කර වන බව. එහම බවහම ධනවදය පගතශලය. ඇය ඒක කයනසවදයට යන මග වත කරනව.
මකසවදය -11
ධනවදය සවයන නශයට යන බව බවට උදහරණ දනන පවනද. ඔ, ධනවຩයට ශල ධන අතකතකයක තයනව. ඔහ ඉන කටසක කහල හ ඔහග වපර නකරණය කරනන යදවනව.
දන කල න හຩසසය රටන පනල යනන සදධ උනත කයල සස බකවලත එයන කටසක දගනනව. එත ඔහ වයලන පඩ වලටත සලල යද කරනව. ඊටත එයග ඳ සඛපභග වන කමයක පර຺ වලය ඉනන. කර මල රවසග ඳ වගද. ඒක අහනන දයක නහ.
ධනවຩය අත යනතර ගනනව. එතකට එතර සවකය ඕන වනන නහ. ඔහ මය කරනන තමනග තරඟක බලය වຌකරනනය. ඒත යට හතනන ඔහ තරය.
එක තරම සමසත වශයන නෂපධනය නකඩව කයකෂම වනව. කහල එනන එනනම ලක වනව. කහල පට ගහනව. සලල පට පරපරවල ගණනවකට ඇතවනන සස බක වලට දනව.
කකරව කමයන අඩ කම පධන කටයතත වනව. ඒ කයනන රකෂ නතකම එනන එනනම වຌවනව. නස සමජ පශන වຌවනව. වග අබද තමය ධනවදය තම නශය බවට ගමන කරන බවට ඇත සඥ.
කහල හයක යදමට හයනන ආදයමක ගනන බවනකට, නෂපදනය කරගන යනන අමවය ලຬ ගනන බවනකට, බකලත වනන යනව. එතකට යදම අඩ කරනන මකද කරනන, කකරවනග වටප අඩ කරනව. අනකත යනතන හ ຬල තයන දයක තයනවන කපල දනව. එහමත නතන වටප වධක නවතවල දනව. එකන වනන කකරව කයතර ຺පපත බවට පතවනවද කයනවන එයලට වනදට ලຬ ගතත ස දවල කවත ලຬ ගනන බවනව. එකට අප කයනන ලຬ ගන ශකතය හන වනව කයල. දන කල ධනවຬ පලක පනතය පලනය ගනයනන නෂපදන මග අවහර වල ආණඩවට මදල නතවන කට කරනනත එද මකස කව ඔය කම තම. ඉතන දනන අප ඇතතටම වත වනන ෂම චකයකය. ඒකට දවසවල ලක අප කයනන න ආශචය කයල. ධනවຬ පදගලක දපල කයමයට කණකක හඬනව කයල මකස කව.
මකසවදය -12
ධනවຬ පදගලක දපල කමයට කණකක හඬනව කයල මකස කව.
ඊළඟට ජනතව පලවක අවසථවක කර යනව. පදගලක දපල කමයට කණකක හඬලන ට ຩග කතවල කයන කයනව න අවසනຩ නධන පනතය නග සනව. ලකය ඒ ජනතව පලවක අවසථව කර ගය රසයන පලවය පළම ලක නධන පනතය නග සමය. මවන නගමකට පසස ක කලයකට අපට පනත සමජයක ලබනව. එතකට නධන පනතය සන ධනශවර පනතය බලයන යටත කරගන ඉනනව. මකස කට කයනන නධන පනත ආකඥදයකතවය කයල. එත ය සකනත කලයකට පසස, එහම නතන ය පවතන යගයකට පසස නධන පනතය ආකඥදයකය වනවට පනත රහත සමජයක ඇතකරවනව. එතකට නෂපදන මග සය දනග අයතයට යනව. ඒ කයනන ජනතවග අයතයට. අනද සමජයක පතපතතය න "හම කනගනම ඔහග හකයවට අනව සහ හම කනටම ඔහග අවශතවය අනව" යනය. ඊටත වඩ දන ශමය අයත කකරවනටය. ධනවදය යටත පවත ශමය දන අනසත ම නවතනව. පනත සමජය පරදය හක එකම මගය පලවය බව මකස පකශ කළ.
මකසවදය මගන කරන ලද මගපනම අරජවຬනගන හ ධනශවර පනතයන පඩ න රටවලවල ජනතවට එම කමයට රදධව නගසමට මනම රසයන පලවයටද ඉතමත අතවශ මගපනමක කළ. එද මකස සන ලක නධන පනතයට දම຺නන ශකතමත අතතවරමක බව ලනන පකශ කළ. දකව දශනවຬන කළ ලකය ධ කම වලට අථ කථනය කමය. දන අවශ වනන එය වනස කමය කය කල මකස පකශ කළ. වචන ක දශනවදය පලබඳ ඉතහසය වදගත සනසථනයක සටහන කරනව මනම ලකය වනස ක කයය පයගකව කමන ලනන රසයන පලවය හරහ ලකය පළම කයනස පලවය මගන ලක ඉතහසය වදගත සනසථනයක සනටවහන කරනව.
එය ලනනග දශනයත සමග බදධ මන හව මකස -ලනන වදය, පරຩග යරපය, ආසයව හ අපකව යන රටවලට ඉත ශල බලපමක කළ. අද එම දශනය ලකය අරජවදයන, ධනවදයන සහ නවලබරලවදයන පඩවට පත සන ජනතවට තමනගම පනතයට අයත බලයක ගඩනග ගනමට මග පනවන පබල ආලක ධරවකය.